Touwslager

In de negentiende eeuw speelde het touw vooral in deze agrarische

omgeving een belangrijke rol, want metaal was nog niet zo in gebruik. 

De boer moest overal touw voor gebruiken: wanneer  het paard voor de

wagen moest worden gespannen en o.a. in het hooiseizoen. En niet te

vergeten de handelsman en de fabrikant bij  het verpakken van allerlei

producten.  Aan het begin van de twintigste eeuw waren er in Steenwijk een

aantal lijnbanen of touwbanen, die een flinke productie hadden. Er was afname

ge-noeg en zoals eens Michiel Adriaansz. de Ruyter aan het wiel stond te

draaien, waren ook de Steenwijkers in actie  om touw te vervaar-digen. De

onderpaden langs de oude stadswallen waren daarvoor uitnemend

geschikt; o.a.de families Panhuis, Oost, Mid-delwijk, Langman (Zoon Lebbert

verhuisde naar Nijkerk in 1893 en bedrijf is nog steeds actief  tot heden) Visscher en Van Dalen oefenden dit beroep uit. Door de mechanisatie kwam

er steeds meer metaal in omloop en werd ook het paard verdrongen, zodat de touwwever slechts weinig  paarde strengen en -leidsels

meer behoefde te vervaardigen. Toch is een van deze deze lijnbanen nog steeds intact gebleven.  In de tijd, dat het nog rustig en stil

was aan de Looijersgracht. Men nog geen motoren kende en de geleerden zich de hoofden nog niet pijnigden met het makers van

atoombom-men, werd daar een lijnbaan in gebruik gesteld. De dames waren nog steeds gekleed in wijde hoepelrokken en droomden nog niet

van nylons. In dit oude bedrijf  werd weliswaar gewerkt onder de meest erbarmelijke omstandigheden, maar deson-danks bloei-de het

ambacht van touwslaan, een handwerk, dat tot op de huidige dag in ere bleef. Hier aan de Looijers-gracht aan de voet van de

lindereuzen, die het brede water omzomen, ligt nog de lijnbaan van de familie Van Dalen, een bedrijf dat al door vijf generaties is gevoerd.

De familie Van Dalen heeft dan ook zeer oude rechten in de gemeente Steenwijk. Op een dag in het jaar 1836 hield de vroedschap der

stad zich ernstig bezig met de aanvraag van Hendrik van Dalen, burger van d' Olde Veste, die aan de Hogewal een touwslagerij 

wilde beginnen. Hij vroeg daarvoor grond in erfpacht en dit werd verleend met recht van opstal. Voorlopig konden de Van Dalens vooruit;

eerst in het jaar 2036 zal de pacht verlengd moeten worden. Wij vragen ons nu al af: ,Wie zal dan eigenaar zijn van  specifieke oude

lijnbaanbedrijf?" Wellicht ook wel een Van Dalen, zoals in de afgelopen jaren.

De erfpacht rustte aanvankelijk op het stuk grond langs de stadsgracht  aan de Hogewal, achter de tegenwoordige R.K. pas-torie, dus op het

gedeelte van de wal tussen de Molen- en de Scholestraat. Het was echter noodzakelijk dat de lijnbaan werd verlegd en daarom ging de

erfpacht over op het perceel aan de Looijersgracht op de zelfde waar het bedrijf nu gevestigd is. Deze verhuizing geschiedde al in het jaar

1868. Het oude touwslagerswiel was toen belangrijk onderdeel van de installatie en het is ook nu nog steeds in gebruik.De touwslager

kan hiermee, zo dan wordt gezegd, slaan, spinnen en twijnen. Het slaan van touw is het in elkaar draaien van enige aparte draden tot een

dik touw. Zo worden dan de leidsels en strengen voor de boeren gemaakt. Ook kon men uit een grote pluk hennep of vlas touw spinnen en dit

deed de heer Van Dalen nog in het jaar 1936, toen het honderdjarig bestaan van dit bedrijf werd gevierd.

In de beginperiode werd het garen, waarvan het touw werd gemaakt, ook in Steenwijk gesponnen. Later werd van de grote fabrieken het

eendraadsgaren betrokken. Enkele van deze draden worden dan in elkaar getwijnd tot een sterk touw. Het twij-nen van touw gebeurt nog net

eender als meer dan een eeuw geleden.

Er is dus aan de stadswallen in Steenwijk een zeer oud bedrijf op gang gebleven en er is zo te zien weinig aan de methode veranderd. Het grote

wiel moest met de hand worden gedraaid; dit is met de komst van de elektriciteit gewijzigd en de motor nam het werk over.

In Steenwijk zijn in de loop der jaren al deze touwbanen verdwenen, de  laatste was van de  familie Van Dalen tot 1966 heeft deze het bedrijf

gehad aan de Looijersgracht en is toen verhuist naar  het industrieterrein om daar in 1985 geheel met de pro-ductie te stoppen. De onderdelen

van de touwslagerij  stonden bij de gemeente  opgeslagen zoals het grote wiel en andere zaken  maar helaas  zijn daar ook al onderdelen weg,

De schrijver hier van weet wel waar het is.. Eigenlijk zou zo iets weer  helemaal in ere moeten worden hersteld, maar ja wie doet dat.